LNG kargoları Asya’ya yöneliyor, Avrupa pazarda zemin kaybediyor
Orta Doğu’daki savaşın Katar’daki tesisleri etkilemesi ve fiyatları yükseltmesiyle birlikte Avrupa, LNG sevkiyatlarını Asya’ya kaptırıyor. İtalya, Polonya ve Belçika ise son derece rekabetçi hale gelen piyasada alternatif tedarik kaynakları bulmak için harekete geçti.
Avrupa, sınırlı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargoları için Asyalı alıcıların daha yüksek teklif vermesi nedeniyle küresel LNG pazarında geri planda kalmaya başlıyor. Gemi takip verileri, bazı tankerlerin sefer sırasında rotalarını değiştirdiğini ve Atlantik çıkışlı yaklaşık bir düzine sevkiyatın yönünün değiştirildiğini gösteriyor.
Küresel LNG arzı için kritik öneme sahip olan ve toplam arzın yaklaşık yüzde 20’sinden sorumlu Hürmüz Boğazı ise, yaklaşık bir ay önce ABD ve İsrail’den gelen füze saldırılarına karşılık olarak İranlı yetkililerin kontrolünde kalmayı sürdürüyor. Bu durum LNG için küresel rekabeti daha da kızıştırıyor.
Dünyanın en büyük LNG üreticisi olan Katar’ın Ras Laffan tesisine yapılan saldırılar, Katarlı enerji üreticisini salı günü Belçika, İtalya ve Polonya ile yapılan sözleşmeler için mücbir sebep ilan etmeye zorladıktan sonra arz kesintileri yoğunlaştı.
Avrupa, söz konusu enerji geçiş noktasından sınırlı pay alırken, daha çok fiyat artışlarıyla başa çıkmaya ve bazı ülkelerde LNG arzını dengelemeye çalışıyor. Buna karşılık Asya ülkeleri enerji ihtiyaçlarının yaklaşık yüzde 80’ini Hürmüz Boğazı üzerinden karşılıyor. Önde gelen çip üreticilerinden Tayvan ise Salı günü yaptığı açıklamada yalnızca 11 günlük gaz rezervine sahip olduğunu bildirdi.
İstihbarat şirketi Kpler verilerine göre, 28 Şubat’ta başlayan Orta Doğu savaşı sonrası yön değiştirilen LNG tankerlerinin sayısı artmaya devam ediyor. Katar’dan çıkan son kargoların 27 Mart’a kadar İngiltere ve İtalya’ya ulaşması bekleniyor.
Euronews’e konuşan Kpler LNG ve Doğal Gaz Analiz Müdürü Laura Page, “Avrupa’dan Asya’ya yönlendirildiği teyit edilen 11 LNG kargomuz var. Ayrıca Avrupa’dan Mısır’a yönlendirilen iki ve Avrupa’dan Türkiye’ye yönlendirilen bir kargomuz var,” dedi.
Tırmanan gerilim, Atlantik üzerinden taşınan LNG arzının daralacağına ilişkin endişelerle birlikte küresel LNG fiyatlarını yükseltti. Bu durum, Avrupa’nın gaz depolarını yeniden doldurmaya başladığı kritik bir döneme denk geliyor.
Page, “Neyse ki şu anda kış ısıtma sezonundan çıkıyoruz, bu nedenle gaz talebi düşecek, ancak kriz bu yaklaşan yeniden stoklama sezonunda Avrupa için büyük riskler oluşturuyor ve depolama seviyeleri yeterli seviyelere ulaşmazsa önümüzdeki kış Avrupa’yı zorlayabilir,” dedi.
Avrupa’nın temel toptan fiyat göstergesi olan Hollanda TTF doğal gaz kontratı, salı günü megavat-saat başına 53-54 euro seviyelerinde kapanırken, gün içinde 60 euronun üzerine çıkmıştı. Fiyatlar haftanın ortasındaki zirvelerin bir miktar altında olsa da, çatışma öncesi seviyelerin hâlâ oldukça üzerinde seyrediyor.
Asyalı alıcılar, spot LNG için Avrupa’daki muadillerine kıyasla şu anda MMBtu başına yaklaşık 1-3 dolar daha fazla ödüyor. JKM göstergesiyle ölçülen bu fark görece sınırlı olsa da ticaret akışlarını önemli ölçüde etkiliyor.
Daha yüksek getiriler, tüccarları esnek kargoları doğuya yönlendirmeye teşvik ederken, Avrupa sınırlı LNG arzı için rekabet etmeyi sürdürüyor.
İtalya ve Belçika alternatif arayışında
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni çarşamba günü Cezayir’i ziyaret ederken Roma, ülkenin yıllık gaz ihtiyacının yüzde 30’unu karşılayan Katar’ın kesintiye uğrayan gaz tedarikini ikame etmek için çabalıyor.
Çevreci düşünce kuruluşu ECCO tarafından salı günü yayınlanan bir çalışma, İtalya’nın bir yıl içinde Katar LNG’sini yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği ile ikame edebileceğini ortaya koyuyor.
ECCO, yılda 10 gigawatt yeni yenilenebilir enerji kapasitesinin kurulmasının gaz tüketimini 2,5 milyar metreküp azaltacağını ve bunun da Katar’ın ithalatının yüzde 40’ına denk geleceğini savunuyor.
Çalışmada, “Kalan yüzde 15’lik kısım için – toplam 6,4 milyar metreküpün yılda bir milyar metreküpü – hükümet mevcut gaz altyapısından, özellikle de İtalya’yı Cezayir’e bağlayan boru hatlarından yararlanabilir,” deniyor.
Belçika’da ise Katar kaynaklı arz kesintisi biraz daha hafif seyrediyor ve Zeebrugge terminalinden ithal edilen LNG’nin yaklaşık yüzde 8’ini etkiliyor.
Ülkenin enerji iletim ağı Fluxys, ABD, Nijerya ve Rusya’dan beklenen LNG sevkiyatları ile açığı kapatmak için aktif olarak alternatif kaynaklar aradığını söyledi. Yine de Rusya’dan yapılan ithalatın 2027 yılına kadar tamamen durdurulacak olması uzun vadeli seçenekleri sınırlıyor.
Polonya’nın petrol ve gaz şirketi Orlen, 2025’teki talebinin yüzde 10’undan azını oluşturan QatarEnergy’nin bazı LNG üretimini askıya almasının ülkenin gaz arz güvenliği için bir tehdit oluşturmadığını söyledi.
Orlen, arz kayıplarını dengelemek için olası çözümler olarak alternatif tedarik yollarının yanı sıra LNG tedariklerinin dengelenmesini sağlayan çeşitlendirilmiş bir tedarik portföyünü ve esnek ticaret araçlarını selamladı.
ABD AB’yi ‘daha az elverişli LNG erişimi’ ile tehdit ediyor
Bu arada ABD, Avrupa Birliği’ne bir ültimatom daha vererek, enerji fiyatlarındaki artış ve potansiyel arz sıkıntısı karşısında bloğun kırılganlığını ele geçirdi.
ABD’nin Avrupa Büyükelçisi Andrew Puzder, AB milletvekillerinin perşembe günü oylanacak olan AB-ABD ticaret anlaşmasının şartlarını kabul etmemeleri halinde, bloğun Atlantik’in diğer yakasından LNG’ye “elverişli erişimi” kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabileceğini söyledi.
Puzder, pazartesi günü Financial Times’a verdiği demeçte, “Anlaşmayı ilerletmezlerse enerji konusunda ne olacağını bilmiyorum,” dedi.
“Bence ABD Avrupa ile iş yapmak istemeye devam edecek, ancak şartlar o kadar uygun olmayabilir. Ortam kesinlikle o kadar elverişli olmayacak ve dışarıda başka alıcılar da var,” dedi.
Yaklaşan AB-ABD ticaret anlaşması kapsamında, AB27’nin 2028 yılına kadar yılda yaklaşık 250 milyar dolar (yaklaşık 212 milyar euro) petrol, gaz ve nükleer satın alması ve toplamda 750 milyar dolar (yaklaşık 700 milyar euro) tutarında alım yapması bekleniyor.
