Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde AfD’yi engelleme çabası: ‘Taktiksel oy verme’ çağrısı

Almanya’nın Saksonya-Anhalt eyaletinde seçim kampanyası tüm hızıyla sürüyor. Eyaletin dört bir yanında seçim afişleri asılırken, sosyal medyada da seçimler kadar az konu gündeme geliyor. “Taktisch Wählen” (Taktiksel Oy Verme) gibi yaklaşımlar, olası bir aşırı sağ Almanya için Alternatif (AfD) öncülüğündeki hükümeti engellemek amacıyla seçmenlere oy verme tercihlerini değiştirme çağrısı yapıyor.

Organizatörler, kamuoyu yoklamalarındaki düşük oy oranlarına rağmen SPD ve Yeşiller gibi partilerin Saksonya-Anhalt Eyalet Meclisi’ne girebilmesi için bu partilere oy verilmesini istiyor. Kampanyayı yürütenler, “SPD ve Yeşiller şu anda yüzde 5’lik seçim barajına özellikle yakın. Partilerden biri veya ikisi barajı az farkla aşamazsa, sandalye dağılımı sırasında çok sayıda demokratik oy boşa gidecek. AfD bundan büyük ölçüde faydalanabilir,” görüşünü savunuyor.

Şu anda SPD yüzde 6-7, Yeşiller yüzde 4-5, FDP yüzde 2-4 ve Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) yüzde 4-5 oy oranlarıyla Saksonya-Anhalt Eyalet Meclisi’ne girebilmek için gerekli barajı aşmaya çalışıyor. Bu partilerin barajı geçememesi halinde sandalye dağılımı AfD’nin mutlak çoğunluğu elde edebileceği ve başbakanı seçebileceği bir tablo ortaya çıkarabilir.

Güncel kamuoyu yoklamalarında AfD açık ara en güçlü parti konumunda. Campact için pollytix Enstitüsü tarafından yapılan bir ankete göre seçmenlerin yaklaşık yüzde 43’ü AfD’ye oy vermeyi düşünüyor. CDU yüzde 23 ile ikinci sırada yer alırken, onu yüzde 13 ile Sol Parti (Die Linke) izliyor.

Ancak “Taktiksel Oy Verme” girişimi, FDP ve BSW’yi tavsiyeleri dışında bıraktı. Girişimin internet sitesinde, “Yalnızca AfD ile iş birliği yapmayacağını kesin biçimde ortaya koyan adayları öneriyoruz. Bir aday, aşırı sağa karşı oluşturulan ‘güvenlik duvarına’ açıkça bağlılığını belirtmiyorsa, matematiksel olarak güçlü bir konumda olsa bile onu önermiyoruz” denildi.

BSW: ‘Taktik Oy Kullanma’ siyasi bir kampanya

FDP lideri Wolfgang Kubicki, geçmişte AfD’ye karşı bu tür bir “güvenlik duvarı” oluşturulmasına karşı olduğunu defalarca dile getirdi. Kubicki, Funke Medya Grubu’nun “Meine schwerste Entscheidung” adlı podcastinde nisanda yaptığı açıklamada, “AfD’nin herhangi bir önergesine destek vermem ancak kendi önergelerimi AfD’nin de destekleyip desteklemeyeceğine bağlı hale getirmem,” demişti.

BSW’nin kurucusu Sahra Wagenknecht de birkaç gün önce Bild gazetesine yaptığı açıklamada, “Seçim hedefimiz, mevcut CDU’lu başbakanı görevden almak ve onun yerine uzmanlardan oluşan bir kabineyle, değişen çoğunluklarla yönetim sağlayacak partiler üstü bir başbakan getirmek. Bu şu anlama geliyor: AfD ile de,” dedi.

Her iki parti de taktiksel oy verme fikrini eleştiriyor. Magdeburg’da FDP’den aday olan Thomas Gürke de bu eleştirilere katılıyor. Gürke, MDR’ye yaptığı açıklamada, “Eyalet parti kongrelerine katılıyorum, kararları biliyorum. Her türlü iş birliğinin kesin biçimde reddedildiği çok açık” dedi. Gürke, “Taktiksel Oy Verme” girişiminin gerçekten ne kadar bağımsız olduğunu da sorguluyor.

BSW ise MDR’ye yaptığı açıklamada, oy verme tavsiyesinin tarafsız bir seçim bilgilendirmesinden ziyade siyasi bir kampanya olduğunu savundu. Parti, girişimin “seçmenleri yüzde 5’lik seçim barajı korkusuyla SPD veya Yeşiller’e taktik oy vermeye yönlendirmeyi” amaçladığını belirtti.

AfD lideri Weidel: Hukuka aykırı parti finansmanı

“Taktiksel Oy Verme” girişimi ise kendisine yöneltilen demokratik olmadığı yönündeki eleştirilere, uygulamanın “seçim kurallarını ciddiye almak” anlamına geldiğini savunarak yanıt veriyor. Girişim, seçimlerde yalnızca siyasi tercihlerin değil, seçim barajlarının, seçim bölgelerindeki sandalyelerin ve milletvekili dağılımının da önem taşıdığını belirtiyor.

Girişimin internet sitesinde, birçok kişinin zaten stratejik oy kullandığı ve “hangi oyun gerçekten fark yaratacağını düşündüğü” ifade ediliyor. Girişim, kendi amaçlarının ise bu hesabı seçmenler için “şeffaf ve erişilebilir” hale getirmek olduğunu belirtiyor.

Girişimin arkasında siyasi iletişim ve kampanya ajansı The Goodforces bulunuyor. Şirket internet sitesinde kendisini “siyasi söylem oluşturucuları” olarak tanımlıyor ve “tartışmaların yönünü değiştirdiklerini, seslerin duyulmasını sağladıklarını ve fark yaratabilecek alanlara dikkat çektiklerini” belirtiyor.

Bundestag kayıtlarına göre şirket, girişime 14 bin 300 euro harcadı. The Goodforces ayrıca temmuz sonunda Yeşiller ve SPD’ye doğrudan 38 bin 150’şer euro parti bağışında bulundu.

Doğu Almanya’daki Brandenburg, Saksonya ve Thüringen eyaletlerinde 2024’te düzenlenen seçimlerde de benzer çağrılar yapılmıştı. O dönemde amaç, AfD’nin önemli kararlarda veto yetkisi sağlayacak bir engelleyici azınlık elde etmesini önlemekti.

AfD ise “Taktiksel Oy Verme” girişimini reddediyor. Partinin eş genel başkanı Alice Weidel, “Burada demokrasi açısından tamamen hukuki açıdan açıklığa kavuşturulması gereken bir skandal görüyoruz,” dedi.

Weidel, “Önemli mali kaynaklara sahip kuruluşlar sol partiler lehine hedefli seçim propagandası yürütüyorsa, bunun hâlâ izin verilen parti finansmanı sınırları içinde olup olmadığı sorusu ortaya çıkıyor” ifadelerini kullandı. Weidel ayrıca AfD’nin “bu STK bataklığını kurutacağını” söyledi.

CDU, Sol Parti ve SPD oy tavsiyelerine mesafeli

SPD, her seçmenin kime oy vereceğine kendisinin karar vermesi gerektiğini savunuyor. Parti, MDR’ye yaptığı açıklamada, “Saksonya-Anhalt’ta demokratik, istikrarlı ve sosyal açıdan adil bir hükümet ancak güçlü bir SPD ile mümkün” ifadelerini kullandı.

Saksonya-Anhalt’taki Sol Parti de “Taktiksel Oy Verme” girişimine mesafeli yaklaşıyor. Parti, seçmenlere politikalarını benimsemedikleri bir partiye oy vermelerini tavsiye etmenin doğru olmadığı görüşünde. Sol Parti, “Gelecek eyalet meclisinde güvenilir bir ilerici gücü desteklemek isteyenler, iki oyunu da Sol Parti’ye verebilir” açıklamasını yaptı.

CDU’dan Philipp Amthor ise Saksonya-Anhalt CDU’sunun yayımladığı bir videoda taktiksel oy kullanımıyla ilgili soruya, “Net çağrımız: İki oy da CDU’ya” yanıtını verdi. Federal Başbakanlık Devlet Bakanı Amthor, Halle’deki bir seçim etkinliğinde meselenin taktik değil, siyasi politikalar olduğunu söyledi.

Yeşiller kampanyayı destekliyor

Kampanyaya destek veren tek parti ise Yeşiller oldu. Parti, “Bu seçimin sonucu yüzde 5’lik seçim barajında belirlenecek. Yeşiller eyalet meclisinde yer alırsa AfD hükümeti kurulamayacak; Yeşiller olmazsa tek partili bir hükümetin önü açılacak” açıklamasını yaptı.

Taktik gereği oy verme yaklaşımı başka ülkelerde de yaygın. Örneğin İngiltere’de, Almanya’daki ilk oy sistemine benzer şekilde, bir seçim bölgesinde en fazla oyu alan aday milletvekilliğini kazanarak İngiliz Parlamentosu’nun meclislerinden biri olan Avam Kamarası’nda sandalye elde ediyor.

Ancak İngiltere’de Almanya’daki ikinci oy uygulaması bulunmuyor. Bu nedenle toplamda yüzde 20 oy alan bir parti, daha fazla seçim bölgesinde sandalye kazanmayı başaran yüzde 10 oy oranındaki bir partiden daha az milletvekili çıkarabiliyor.