Norveç’te havacılık yeniden yazılıyor: Pistsiz uçuşlar testte

Dünyanın dört bir yanındaki havacılık şirketleri, hava yolculuğunu günlük hayatın daha doğal bir parçası haline getirmeye çalışırken, Norveç’te otopark gibi sıradan alanlardan uçağa binmek yakında mümkün olabilir.

Norveç Sivil Havacılık Otoritesi, bu hafta, otoparklar ya da drone pistleri gibi “ultra kısa erişim noktalarından” kalkış ve iniş yapabilen hibrit uçaklar için bir test programı başlattığını duyurdu.

ABD merkezli girişim Electra’nın geliştirdiği “Ultra Short EL9” adlı hibrit uçak, geleneksel pistlere ihtiyaç duymuyor. Yaklaşık 50 metrelik kalkış ve iniş mesafesiyle çalışabilen uçak için futbol sahası büyüklüğünde bir alan yeterli oluyor.

Norveç Ulaştırma Bakanı Jon-Ivar Nygård, projeye ilişkin açıklamasında, “Bu girişim, Norveç’in sıfır ve düşük emisyonlu havacılık alanında uluslararası bir test merkezi olma hedefinde yeni bir aşamayı temsil ediyor” dedi.

Nygård, Norveç gibi coğrafi olarak uzun ve nüfusun seyrek olduğu ülkelerde havacılığın bölgesel erişim açısından kritik rol oynadığını vurgulayarak, “Teknoloji olgunlaştığında bu tür çözümlerin güvenli ve sorumlu biçimde nasıl devreye alınabileceğini anlamak büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.

Proje, gerçek operasyon koşullarında yapılacak testler ve eş zamanlı mevzuat geliştirme süreçleriyle, düşük ve sıfır emisyonlu havacılık teknolojilerinin daha hızlı hayata geçirilmesini amaçlayan uluslararası test alanının bir parçası.

Norveç devleti şirketi Avinor ile Sivil Havacılık Otoritesi, kısa mesafeli kalkış ve iniş kabiliyetine sahip uçağı test etmek için ABD’li Bristow Group ve Electra ile iş birliği yürütüyor.

Zorlu arazi koşulları ve suyla kaplı bölgeler üzerinde doğrudan uçuş imkânı sunması hedeflenen proje kapsamında, hibrit uçağın uzun süren kara yolculuklarına alternatif oluşturması ve bunu görece düşük emisyonlarla gerçekleştirmesi bekleniyor.

Dokuz yolcu kapasiteli uçak, 80 ila 800 kilometre arasındaki mesafelerde hizmet vermek üzere tasarlandı.

Şirkete göre Ultra Short EL9, yalnızca geleneksel uçakların değil, bazı durumlarda helikopterlerin dahi erişemediği operasyonlara imkân tanıyabilir. Uçak, hava ulaşımının sınırlı ya da hiç bulunmadığı bölgelerde tarlalara iniş yaparak bu toplulukları mevcut hava ağına bağlayabilecek.

Testlerin 2027 itibarıyla Kuzey Norveç’teki küçük havalimanlarında başlaması, ardından havaalanı bulunmayan yeni erişim noktalarına ve daha büyük bir havalimanına genişletilmesi planlanıyor.

Seyahat sürelerini kısaltmayı, emisyonları azaltmayı ve şehir içi trafik yükünü hafifletmeyi hedefleyen küçük ölçekli hava ulaşımı çözümleri ise küresel ölçekte hızla büyüyen bir sektör haline geliyor.

Bu alanda ABD’li Heart Aerospace, batarya ve sürdürülebilir havacılık yakıtını birlikte kullanan, yaklaşık 400 kilometre menzilli hibrit bir uçak prototipi geliştiriyor. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kenti, 2026 sonuna kadar hava taksilerini devreye almayı hedefliyor.

Ancak elektrikli uçaklar ve dikey kalkış-iniş yapabilen eVTOL araçları, batarya kapasitesi, hava trafik yönetimi ve altyapı gibi alanlarda hâlâ önemli teknik zorluklarla karşı karşıya.

Avrupa’da ise havacılık sektörü, bu yeni nesil araçlara uygun altyapıyı kurmaya çalışıyor. İsviçre’nin Cenevre kenti 2018’de drone taksiler üzerine çalışmalar başlatırken, İtalya ve Fransa’daki havalimanı işletmecileri de benzer hizmetleri devreye almayı planlıyor. Ancak bu projelerin ne zaman yolcularla buluşacağı henüz netlik kazanmış değil.